· 

Twee maal Rembrandt in beeld

Ben jij al weer naar een museum geweest?

Na de lange sluiting van musea is het een verademing daar weer naar binnen te mogen. En ook belangrijk: er zijn tentoonstellingen, die anders blijvend jou neus voorbij zouden zijn gegaan. De Slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum is zeker de moeite waard om te gaan bezichtigen. En het Rijksmuseum heeft nog een extra lokkertje rond het schilderij De Nachtwacht van Rembrandt.

 

Om bij de laatste te beginnen:

Toen Rembrandt de Nachtwacht schilderde heeft hij een vlakverdeling gemaakt op basis van de beschikbare ruimte waar het doek zou komen te hangen. Toen het schilderij later op een andere plek werd opgehangen, was er niet genoeg ruimte en werd het doek in de hoogte en aan de zijkanten ingekort. Weg vlakverdeling.....

 

Foto's maken kon toen nog niet, maar gelukkig was er een kopie gemaakt door Gerrit Lundens. Dit schilderij hangt tijdelijk in het Rijksmuseum. Met behulp van deze kopie heeft een computer de maten van de doeken van Rembrandt en Lundens nagerekend en is er een soort computerprint met Rembrandt-achtige penseelstreken uitgerold voor de ontbrekende stukken. De grote Rembrandt is uit zijn lijst gehaald en langs het doek zijn de repen  geprint schilderij langs het doek vast gemaakt.

 

Op het kleine schilderij vind ik zelf de herwonnen ruimtelijkheid beter te beleven dan op het nu gecorrigeerde doek van de Nachtwacht.

 

Over 3 maanden wordt het doek van de Nachtwacht opnieuw in zijn eigen kleinere lijst gezet, en kleurt Rembrandt weer binnen de lijntjes. Het schilderij van Gerrit Lundens gaat terug naar Engeland.

 

 

 


Maar niet getreurd:

Verderop in de zaal zit een echt mens (geen computer) een kopie van de Nachtwacht te schilderen, en zij schildert wel buiten de lijntjes. In oktober 2021 moet het af zijn,  ze heeft nog een flink aantal uren schilderen voor de boeg om dat op tijd af te krijgen. Vooralsnog is het een tamelijk donker achtergrondstafereel waar de eerste gezichten een aanduiding hebben gekregen............

Het leuke is hier, dat je kan zien, wat een afsnede doet met een schilderij:

het kleine stukje voorgrond extra maakt dat ze lopen in plaats van stilstaan. De man met de trom hoeft niet meer om het hoekje te loeren, hij kijkt gewoon opzij en is verder in beeld. Kortom, meer beweging in het schilderij dankzij de extra decimeters doek en dus een andere vlakverdeling.

De slavernij tentoonstelling

Het kan je niet ontgaan zijn:

Het slavernijverleden en de rol die de Nederlanders daar in gespeeld hebben, krijgen de volle aandacht. Ook het Rijksmuseum is haar voorraad aan materialen over de geschiedenis ingedoken. In een prachtig opgebouwde tentoonstelling krijg je een duidelijke indruk van het reilen en zeilen rond de slavenhandel en het te werk stellen van slaven. Het is een zorgvuldig opgezette, beeldende en ook vanuit geschreven teksten van vroeger vertelde geschiedenis. Hoe je ook over de slavernijdiscussie denkt, de tentoonstelling is de moeite van het bezoeken waard.

Ze wisten niet waar ze heengingen,

maar ze wisten wel waar ze vandaan kwamen.

Vandaag de dag weten ze nog steeds niet waar ze naar toegaan,

en zijn ze vergeten waar ze vandaan komen.

 Romuowald Hazoume.

 

Hier zie je het begin van de tentoonstelling. Alhoewel slavernij tegenwoordig verboden is, de wereld kent veel vormen van arbeid die dicht aanleunen tegen de officieel beschreven slavernij. Jonge mensen die jerrycans met olie vullen en de olie naar elders dragen voor een schijntje. Gevaarlijk en ongezond werk. Daarom liggen hier de jerrycans als symbool voor de mensen die in slavernij hebben geleefd of in feite nog steeds leven.

 

Kunst maakt je bewust van de wereld om je heen. Beelden zeggen vaak meer dan woorden, zoals hier het verhaal van uitbuiting wordt verteld, uitgebeeld in een serie voorwerpen. Als je de tentoonstelling bezoekt, kom je ook een serie tekeningen tegen van plantages en huisvesting van de beheerders. Op geen één tekening was een slaaf


 te zien. Ze waren weggefilterd uit het beeld, ze mochten er niet zijn. Toch moeten de mensen in Nederland ook geweten hebben wat er speelde in de wereld ver weg, waar hun winsten vandaan kwamen.  Twee schilderijen van Rembrandt van een echtpaar, je kent ze vast wel, hadden ook een plantage in eigendom. Nu doen ze mee in het verhaal van de slavernij: de ongekende rijkdommen en werk voor de gewone man, die het opleverde in Nederland, tegenover de uitbuiting in het verre Amerika.

Dit zijn de huwelijksportretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit uit 1634. Zij bracht een plantage als eigendom in bij het huwelijk.  Heb jij die portretten ook bezocht, voor de aanvang van Covid?

 

Ik ben  wezen kijken, toen duidelijk werd dat deze portretten eerst 5 jaar in Nederland zouden hangen in het Rijksmuseum en daarna 5 jaar in het Louvre. Ik zag ze weer terug, maar nu gerelateerd aan het slavernijverleden van Nederland. Het gaf voor mij een extra lading aan dit beeld van pracht en praal, gestoken in de eenvoud van de zwarte kleding.

 

Zo had ook Rembrandt indirect met de plantages te maken.

Hij schilderde deze portretten en werd o.a. betaald met de opbrengsten die van de plantages naar Nederland vloeiden.

 

 


Kunst gaat verder dan alleen het doek. Achter elk doek schuilt een verhaal, van het geschilderde, van de maker, van wat in de wereld gaande was en is. Daar over meer in een volgende blog over Frida Kahlo.

 

Heb jij schilderijen van betekenis zien veranderen, toen je meer las of hoorde van de verhalen er omheen? Veranderde het je blik op dat schilderij? Ik ben benieuwd naar jouw ervaring en ik lees het graag hieronder.

 

Joke Zonneveld

 

PS:

 Als je de Slavernijtentoonstelling wilt reserveren, is dat nog best moeilijk. Het museum moet de anderhalvemeterregel garanderen en dat beperkt het aantal bezoekers. Ook als het je niet lukt te reserveren op het door jou gewenste tijdslot, dan zijn er vaak toch wat kaarten beschikbaar bij de balie in het museum zelf. Succes!

 

Verder ligt het museumplein op de schop voor herinrichting, en rijden de komende twee weken sommige bussen niet hun gewone route in de buurt van het museum. Gerekend vanaf 26 juni 2021

 

 

 

Reactie schrijven

Commentaren: 6
  • #1

    Annette de Graaf (zondag, 04 juli 2021 10:46)

    Wat superleuk om via deze mail de achtergronden en jou mening te lezen over schilderijen en tentoonstellingen! Dankjewel!

  • #2

    Micky (zondag, 04 juli 2021 11:07)

    Hier geniet ik van, leuk om ook van jou deze info te krijgen. Binnenkort kom ik craquelé maken.
    Groetjes Micky

  • #3

    Joke Zonneveld (zondag, 04 juli 2021 11:12)

    Dankjewel voor jullie reactie. Het was erg inspirerend daar. Ook de mensen in het museum geven soms heel leuke informatie. Ik was er met nog iemand die de kist waarin Hugo de groot was ontvoerd, wilde zien. Ze bleken daar toch niet de echte kist te hebben, er waren nog twee andere kisten in de race voor dat predikaat, en die van hun was het niet geworden :) En tot gauw Micky!

  • #4

    Elisabetta (zondag, 04 juli 2021 11:24)

    Interessant het verhaal over de Nachtwacht en het 'plantage' echtpaar door Rembrandt geschilderd. Dank je wel Joke voor de toelichting, die geeft toch een andere en diepere blik op deze kunstwerken. Kijk uit naar je volgende blog!

  • #5

    DickJan (zondag, 04 juli 2021 12:00)

    Knap om ons in de omvang van een blog zoveel te laten zien en zelfs een beetje mee te nemen naar het Rijksmuseum en de hoogtepunten! Petje af!

  • #6

    Méri (donderdag, 08 juli 2021 22:08)

    Dankjewel Joke voor je inspirerende manier van delen van deze informatie met ons.
    Ik krijg zin om te gaan!

www.paintyourpassion.today

Joke Zonneveld

 

Atelier De Rode Draad

Aalsmeerderweg 230, atelier 34

1432 CW Aalsmeer

 

 

 

Aangesloten bij Bewust Amstelland